کیت های تشخیص طبی بیماری عفونی دام های کوچک، یکی از پرکاربرد ترین کیت های مورد استفاده در بالین دامپزشکی و بیماری های داخلی به شمار می رود. یکی از نکات منحصر به فرد این کیت ها، نتایج سریع آن در مقایسه با سایر روش های آزمایشگاهی می باشد. استفاده از PCR به عنوان گلد استاندارد تشخیص بیماری عفونی پاروو، با توجه به زمانبر بودن این فرایند و هزینه آن، برای تشخیص همه کیس های مشکوک به بیماری در دستور کار نبوده و استفاده از روش های تشخیص بالینی و کیت های ایمونوکروماتوگرافی که به دلیل ساختار پیچیده آن ها جزو کیت های تشخیص سریع محسوب می شوند، به عنوان یک روش روتین در نظر گرفته می شود.
گروه سرشار مفتخر است اعلام کند که قدم مهمی در تولید کیت های تشخیصی دامپزشکی برای اولین بار در کشور برداشته و توانسته است از ماکرومولکول های پیچیده به محصولی کاربردی در بالین، بدون استفاده از محصولی آماده و به طور مستقل از شرکت های تولید کننده بزرگ دنیا برسد.
کیت های ایمونو اسی کروماتوگرافی (Immunoassay chromatography) با وجود اینکه یک راه سریع و ارزان قیمت محسوب می شود، از ساختار پیچیده ای برخوردار است. کیت ایمونواسی کروماتوگرافی (Immunochromatographic Assay / Lateral Flow Assay) یک روش تشخیصی سریع، ساده و مبتنی بر واکنشهای اختصاصی آنتیژن–آنتیبادی است که برای شناسایی کیفی یا نیمهکمی انواع عوامل بیماریزا، هورمونها، سموم یا مارکرهای زیستی در نمونههای بیولوژیک به کار میرود. این کیتها به دلیل سرعت بالا، عدم نیاز به تجهیزات پیشرفته و قابلیت استفاده در محل (Point of Care)، کاربرد گستردهای در پزشکی، دامپزشکی و صنایع غذایی دارند.
از نظر ساختار، کیت ایمونو اسی کروماتوگرافی معمولاً شامل یک نوار (Strip) چندلایه است که هر لایه نقش مشخصی در فرآیند آزمون دارد. نوار نمونه (Sample Pad) در ابتدای مسیر قرار دارد و محل اضافه شدن نمونه است؛ این بخش وظیفه تنظیم جریان و تا حدی فیلتر کردن نمونه را بر عهده دارد. پس از آن ناحیه کونژوگه (Conjugate Pad) قرار میگیرد که حاوی آنتیبادیهای اختصاصی متصل به ذرات نشاندار (مانند نانوذرات طلا یا لاتکس رنگی) است. در ادامه، غشای نیتروسلولزی (Nitrocellulose Membrane) قرار دارد که خطوط آزمون (Test Line) و کنترل (Control Line) روی آن تثبیت شدهاند. در انتهای نوار نیز پد جاذب (Absorbent Pad) قرار میگیرد که با ایجاد نیروی موئینگی، جریان یکنواخت مایع را تضمین میکند.
روش کار کیت بر پایه حرکت موئینگی نمونه در طول نوار است. پس از افزودن نمونه مایع (مانند خون، سرم، ادرار یا سواب استخراجشده) به محل مخصوص، نمونه بهصورت خودبهخودی در نوار حرکت میکند و به ناحیه کونژوگه میرسد. در این مرحله، اگر آنالیت هدف (مثلاً آنتیژن یا آنتیبادی مورد نظر) در نمونه وجود داشته باشد، با آنتیبادیهای نشاندار موجود در پد کونژوگه اتصال اختصاصی برقرار میکند و کمپلکس ایمنی تشکیل میشود. این کمپلکس همراه با جریان مایع به سمت غشای نیتروسلولزی حرکت میکند.
در ناحیه خط آزمون، آنتیبادی یا آنتیژن دیگری بهصورت ثابت روی غشا تثبیت شده است که کمپلکس ایمنی را به دام میاندازد. تجمع ذرات نشاندار در این ناحیه باعث ایجاد یک خط رنگی قابل مشاهده میشود که نشاندهنده مثبت بودن نتیجه آزمون است. خط کنترل بهصورت مستقل از وجود آنالیت عمل میکند و با به دام انداختن آنتیبادیهای نشاندار آزاد، صحت عملکرد کیت و جریان مناسب نمونه را تأیید میکند؛ بنابراین ظاهر شدن خط کنترل برای معتبر بودن تست الزامی است. از نظر اصول علمی، این کیتها بر پایه ویژگیهای کلیدی ایمونولوژی شامل اختصاصیت بالا، میل ترکیبی آنتیژن–آنتیبادی و برهمکنشهای غیرکووالانسی عمل میکنند. طراحی دقیق آنتیبادیها، نوع برچسب (Label)، کیفیت غشای نیتروسلولزی و شرایط جریان موئینگی، همگی نقش تعیینکنندهای در حساسیت، ویژگی (Specificity) و تکرارپذیری نتایج دارند. به همین دلیل، کنترل کیفیت مواد اولیه و بهینهسازی هر یک از اجزای کیت، از مراحل حیاتی در تولید کیتهای ایمونوکروماتوگرافی محسوب میشود.
