چه ویژگیهایی اهمیت دارند؟
وقتی قرار است ذرت برای تولید سیلاژ کشت شود، یکی از اولین تصمیمهای مهم، انتخاب بذر مناسب است. تصمیمی که شاید در ظاهر فقط مربوط به ابتدای فصل کشت باشد، اما در ادامه میتواند بر عملکرد مزرعه، ویژگیهای علوفه و کیفیت محصولی که در نهایت وارد سیلو میشود اثر بگذارد.
در واقع، اگر قرار است درباره تولید سیلاژ ذرت باکیفیت صحبت کنیم، بهتر است این سؤال را از همان ابتدا مطرح کنیم:
هر ذرتی برای سیلاژ مناسب است؟
مطالب کتاب «از خاک تا سیلاژ» نشان میدهد که پاسخ به این سؤال به ویژگیهای مختلف هیبرید و هدف تولید بستگی دارد. کتاب در بخش تولید، انتخاب بذر و ویژگیهای هیبریدهای مناسب برای سیلاژ را در کنار موضوعاتی مانند عملکرد، رسیدگی، کیفیت علوفه و قابلیت هضم بررسی میکند.
چرا انتخاب بذر برای تولید سیلاژ مهم است؟
ذرتی که برای دانه کشت میشود، الزاماً با ذرتی که هدف اصلی از کشت آن تولید سیلاژ است، دقیقاً یکسان نیست.
در کتاب اشاره شده است که بذرهای ذرت مخصوص سیلاژ بهطور مشخص برای این هدف انتخاب میشوند و در انتخاب آنها علاوه بر عملکرد، ویژگیهای مرتبط با کیفیت علوفه نیز مورد توجه قرار میگیرد.
به همین دلیل، هنگام انتخاب هیبرید نباید فقط به یک عدد مانند عملکرد دانه نگاه کرد.
برای تولید سیلاژ، باید مجموعهای از ویژگیهای گیاه را در نظر گرفت.
عملکرد بالا؛ اما نه فقط عملکرد دانه
یکی از نکاتی که کتاب بر آن تأکید دارد، تفاوت میان هدف تولید دانه و هدف تولید سیلاژ است.
در تولید سیلاژ، کل گیاه اهمیت پیدا میکند؛ یعنی برگ، ساقه، بلال و دانه همگی بخشی از محصولی هستند که قرار است برداشت و ذخیره شود.
کتاب در بررسی ویژگیهای ذرت مخصوص سیلاژ، به موضوعاتی مانند میزان تولید ماده خشک و ویژگیهای بخشهای مختلف گیاه اشاره میکند.
بنابراین یک هیبرید مناسب سیلاژ را نمیتوان صرفاً بر اساس عملکرد دانه ارزیابی کرد.
آنچه وارد سیلو میشود، کل گیاه است؛ پس کل گیاه باید در انتخاب بذر مورد توجه باشد.
رسیدگی گیاه؛ یک ویژگی مهم در انتخاب هیبرید
یکی از چالشهای تولیدکننده این است که زمان رسیدگی گیاه با زمان مناسب برداشت سیلاژ هماهنگ باشد.
در کتاب، موضوع درجه روز رشد یا GDD برای دنبال کردن مراحل رشد ذرت مورد توجه قرار گرفته است. این شاخص به تولیدکننده کمک میکند روند رسیدگی گیاه را بهتر دنبال کند و برای مراحل مختلف رشد برنامهریزی داشته باشد.
در نتیجه، هنگام انتخاب هیبرید، طول دوره رشد و سازگاری آن با شرایط منطقه اهمیت پیدا میکند.
یک هیبرید ممکن است در یک منطقه عملکرد مناسبی داشته باشد، اما اگر زمان رسیدگی آن با شرایط اقلیمی منطقه هماهنگ نباشد، مدیریت زمان برداشت میتواند دشوارتر شود.
پس انتخاب بذر باید با توجه به منطقه، شرایط اقلیمی و هدف تولید انجام شود.
ویژگیهای علوفه را فراموش نکنیم
در تولید سیلاژ، تنها مقدار محصول مهم نیست؛ کیفیت علوفه نیز اهمیت دارد.
کتاب به ویژگیهای مختلف گیاه از جمله نسبت بخشهای مختلف، ویژگیهای برگ و ساقه، بلال و دانه و همچنین برخی خصوصیات مرتبط با کیفیت علوفه اشاره میکند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا سیلاژ در نهایت بخشی از خوراک دام خواهد بود.
بنابراین در انتخاب بذر باید پرسید:
این هیبرید چه مقدار ماده خشک تولید میکند؟
ویژگیهای علوفه آن چگونه است؟
چه میزان دانه و بلال تولید میکند؟
وضعیت ساقه و برگ آن چگونه است؟
رسیدگی آن با شرایط منطقه هماهنگ است؟
ویژگیهای آن برای هدف تولید سیلاژ مناسب است؟
این نگاه، انتخاب بذر را از یک تصمیم ساده به یک تصمیم مدیریتی تبدیل میکند.
BMR چیست و چرا در انتخاب ذرت سیلاژی مطرح میشود؟
یکی از ویژگیهایی که در کتاب در ارتباط با ذرت مخصوص سیلاژ مطرح شده، BMR یا Brown Midrib است.
BMR به یک ویژگی ژنتیکی در ذرت اشاره دارد که با خصوصیات فیبر گیاه ارتباط دارد. کتاب این ویژگی را در ارتباط با قابلیت هضم علوفه مورد توجه قرار میدهد.
در واقع، موضوع BMR نمونهای از این مسئله است که چرا هنگام انتخاب بذر برای سیلاژ، نباید فقط به میزان تولید محصول توجه کرد.
در انتخاب هیبرید، ویژگیهای تغذیهای علوفه نیز میتوانند اهمیت داشته باشند.
البته کتاب تأکید میکند که هر ویژگی مطلوب، الزاماً به معنی برتری مطلق یک هیبرید در تمام شرایط نیست؛ بلکه انتخاب باید با توجه به شرایط مزرعه، هدف تولید و مدیریت کلی انجام شود.
بذر مناسب، بذر مناسب منطقه است
یکی از اشتباهات رایج در انتخاب بذر میتواند این باشد که صرفاً به دنبال یک «بهترین بذر» باشیم.
اما از نگاه مطرحشده در کتاب، انتخاب باید با شرایط منطقه و سیستم تولید هماهنگ باشد.
شرایط آبوهوایی، طول فصل رشد، وضعیت خاک، تاریخ کاشت و مدیریت مزرعه همگی بر عملکرد نهایی اثرگذارند. بنابراین نمیتوان یک هیبرید را بدون در نظر گرفتن شرایط تولید، برای همه مزارع بهترین گزینه دانست.
حتی زمان رسیدگی گیاه نیز باید با شرایط منطقه هماهنگ باشد؛ موضوعی که اهمیت استفاده از شاخصهایی مانند GDD را بیشتر میکند.
آیا یک هیبرید با عملکرد بالاتر همیشه انتخاب بهتری است؟
لزوماً نه.
این یکی از مهمترین نکاتی است که از کنار هم گذاشتن مباحث کتاب میتوان دریافت.
اگر هدف، تولید دانه باشد، ممکن است عملکرد دانه معیار اصلی تصمیمگیری باشد. اما در تولید سیلاژ، عملکرد کل گیاه، ماده خشک، کیفیت علوفه، میزان دانه و ویژگیهای مرتبط با قابلیت هضم اهمیت پیدا میکنند.
بنابراین مقایسه هیبریدها باید بر اساس هدف نهایی انجام شود.
اگر محصول قرار است وارد سیلو شود، باید ببینیم کدام هیبرید برای سیستم تولید سیلاژ ما مناسبتر است، نه اینکه فقط کدام هیبرید بیشترین دانه را تولید میکند.
انتخاب بذر، اولین حلقه زنجیره تولید سیلاژ است
یکی از جذابترین نکات کتاب «از خاک تا سیلاژ» این است که کیفیت سیلاژ را نمیتوان از مراحل اولیه تولید جدا کرد.
پیش از آنکه درباره تخمیر، فشردهسازی یا شرایط داخل سیلو صحبت کنیم، باید محصول مناسبی برای ورود به این فرآیند داشته باشیم.
و این موضوع از انتخاب بذر آغاز میشود.
بعد از انتخاب بذر، مدیریت خاک، تغذیه، آب، تراکم کاشت، کنترل آفات و بیماریها و در نهایت زمان برداشت، هر کدام حلقه دیگری از همین زنجیره هستند.
به همین دلیل، انتخاب بذر را میتوان یکی از اولین تصمیمهای مهم در مسیر تولید سیلاژ باکیفیت دانست.
برای انتخاب بذر ذرت سیلاژی به چه چیزهایی توجه کنیم؟
با توجه به مباحث مطرحشده در کتاب، هنگام انتخاب هیبرید برای تولید سیلاژ، بهتر است مجموعهای از ویژگیها در کنار یکدیگر بررسی شوند:
۱. سازگاری با منطقه
هیبرید باید با شرایط اقلیمی و فصل رشد منطقه هماهنگ باشد.
۲. زمان رسیدگی
طول دوره رشد و رسیدگی گیاه باید با برنامه تولید و زمان برداشت هماهنگ باشد.
۳. عملکرد ماده خشک
در تولید سیلاژ، کل توده گیاهی اهمیت دارد و ماده خشک یکی از معیارهای مهم است.
۴. ویژگیهای علوفه
نسبت برگ، ساقه، بلال و دانه و ویژگیهای هر یک میتوانند در کیفیت محصول مؤثر باشند.
۵. ویژگیهای تغذیهای
خصوصیات مرتبط با فیبر و قابلیت هضم نیز در انتخاب ذرت مخصوص سیلاژ مورد توجه قرار میگیرند.
۶. هدف نهایی تولید
انتخاب هیبرید باید بر اساس این باشد که محصول قرار است برای سیلاژ تولید شود، نه صرفاً برای برداشت دانه.
در نهایت، «بذر مناسب» یعنی چه؟
بذر مناسب برای سیلاژ الزاماً بذری نیست که در یک جدول، بالاترین عدد عملکرد را داشته باشد.
بذر مناسب، بذری است که با شرایط مزرعه، اقلیم، سیستم مدیریتی و هدف تولید هماهنگ باشد و بتواند محصولی با ویژگیهای مطلوب برای سیلاژ تولید کند.
نگاه کتاب «از خاک تا سیلاژ» نیز دقیقاً همین رویکرد زنجیرهای را دنبال میکند؛ از تصمیمهای اولیه در مزرعه شروع میکند و در ادامه به برداشت، ذخیرهسازی و خوراکدهی میرسد.
بنابراین اگر قرار است درباره کیفیت سیلاژ صحبت کنیم، یکی از اولین سؤالها باید این باشد:
چه بذری را برای تولید آن انتخاب کردهایم؟
چون پیش از آنکه علوفه وارد سیلو شود، بخش مهمی از آینده آن در مزرعه و حتی در زمان انتخاب بذر رقم خورده است.
